|
Bieszczady są najbardziej na zachód i północ wysuniętą częścią Karpat Wschodnich. W granicach obecnej Polski znajduje się tylko niewielka ich część, tzw. Bieszczady Zachodnie ciągnące się ok. 70 km pasem od Przełęczy Łupkowskiej (640 m n.p.m.) po Przełęcz Użocką (853 m n.p.m.). Ich zachodnią i północną granicę stanowi umownie linia kolejowa Łupków - Zagórz - Krościenko, a od wschodu zamyka je granica państwowa z Ukrainą.
Dzisiejsze Bieszczady - wyludnione po II wojnie światowej - są dziewiczym i dopiero odkrywanym zakątkiem, wzbudzającym zachwyt u wielu przybyszów z Polski i z różnych krajów świata. Niepowtarzalne walory przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe tego wyjątkowo cennego regionu Polski podlegają w całości ochronie prawnej. Najwyższe, najpiękniejsze i najbardziej na płd.-wsch. wysunięte partie górskie obejmuje Bieszczadzki Park Narodowy, a jego otulinę stanowią dwa duże terytorialnie parki krajobrazowe: Ciśniańsko-Wetliński i Doliny Sanu. Niższe partie górskie i okolice bieszczadzkich jezior chroni Wschodniobeskidzki Obszar Chronionego Krajobrazu, a całość terytorium regionu objęto pomocą europejskiego programu "Natura 2000".
W 1991 r. międzynarodowa reprezentacja uczonych na konferencji w Rio de Jeneiro włączyła do skarbca światowego dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego najbardziej malowniczą część Bieszczadów tworząc na styku terytoriów Polski, Słowacji i Ukrainy Międzynarodowy Rezerwat Biosfery UNESCO MaB "Karpaty Wschodnie". Od 1992 r. należy do niego Bieszczadzki Park Narodowy wraz z otuliną, którą stanowią dwa przyległe do niego parki krajobrazowe.
Dla turystów największą atrakcję stanowią odsłonięte i widokowe szczyty górskie BdPN dające rozległe panoramy, a także liczne zwierzęta puszczańskie mieszkające w lasach zajmujących dziś ok. 80 % powierzchni Bieszczadów. Do największych ssaków należą tutaj: niedźwiedź brunatny (nazywany popularnie misiem), żubr, jeleń karpacki ze wspaniałym porożem, łanie, liczne watahy wilków, rysie, żbiki, dziki, borsuki, bobry, lisy itp.
Osobliwością ornitologiczną są wielkie ptaki drapieżne np. orły przednie, orliki krzykliwe, myszołowy, krogulce, trzmielojady, jastrzębie, pustułki, kobuzy, kanie czarne i rude, gadożery, orliki grubodziobe, puszczyki uralskie, orzełki włochate czy sokoły wędrowne. Nad rzekami i jeziorami żerują bociany białe i bociany czarne, czaple siwe, zalatujące tutaj rybołowy, bieliki, gągoły itp. Liczne gatunki mniejszych ptaków umilają nam pobyt śpiewem koncertowym od wczesnego świtu aż do nadejścia nocy.
Dwa bieszczadzkie sztuczne jeziora górskie na Sanie utworzone prze zapory wodne w Myczkowcach i w Solinie objęte są strefą ciszy. Posiadają świetne warunki do aktywnego wypoczynku, uprawiania żeglarstwa i sportów wodnych. Licznymi zatokami i fiordami wcinają się w otaczające je lesiste wzgórza tworząc urozmaiconą linię brzegową o długości 150 km. Czyste wody rzek górskich o barwie kryształu - z licznymi wodospadami i progami skalnymi, efektem skalistego dna - są rajem dla wędkarzy. Turystów urzekają także liczne odcinki przełomowe rzek i strumieni górskich o charakterze uroczysk, spływ łodziami doliną Sanu od Sanoka do Mrzygłodu czy rejsy małymi statkami spacerowymi po jeziorze solińskim. Kolejną osobliwością są 22 rezerwaty przyrody kryjące wiele tajemnic interesujących przyrodnika. Niepowtarzalnym urokiem zachwycają też przybyszów pomniki przyrody nieożywionej w formie skałek i ostańców z piaskowca, wychodni skalnych, gołoborzy, ścian skalnych w zakolach rzek, progów skalnych, osuwisk, wielu pomnikowych drzew w dawnych parkach dworskich i pałacowych. Cenne wody mineralne wytryskają z ziemi w ok. 100 miejscowościach lecz nie wszędzie są one jeszcze eksploatowane i wykorzystywane. Tylko cztery z nich: Polańczyk, Czarna, Rabe k. Baligrodu i Komańcza uzyskały do tej pory status uzdrowiska, lecz rozwiną się po przybyciu inwestorów z pomysłami na zagospodarowanie ich przepięknych okolic.
Bogactwo kultury dawnego polsko - ruskiego pogranicza etnicznego ocalało częściowo w obiektach zabytkowych regionu. Turystów fascynują dziś perły drewnianej architektury sakralnej dawnych górali karpackich (Bojków, Łemków, Dolinian i Pogórzan) rozsiane w dolinie rzeki Osławy, w dolinie Sanu, na bieszczadzkim Pogórzu i w Parku Krajobrazowym Gór Słonnych. Zabytkowe cerkwie trójdzielne liczące ok. 150 - 200 lat, w większości zachowały cenne ikonostasy z ikonami. Najcenniejsze z nich - pochodzące z XV i XVI wieku możemy również podziwiać w Muzeum Historycznym i w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.
Krajobraz tej ziemi urozmaicają także cenne zabytki architektury murowanej jak zamki, pałace i dwory szlacheckie, zabytkowe parki podworskie, kościoły obrządku łacińskiego, synagogi wyznania mojżeszowego, cerkwie prawosławne i grecko-katolickie, zabytkowe cmentarze z cennymi nagrobkami, kapliczki i krzyże przydrożne itp.
Dla ludzi odważnych - miłośników szybownictwa i paralotniarstwa - urządzono górskie lotnisko szybowcowe w Górach Słonnych i dwa lotniska dla paralotni w Bezmiechowej oraz w Weremieniu k. Leska. Dużą atrakcją dla dzieci może być przejażdżka "bieszczadzką ciuchcią" lub jazda na kucykach, małych i sympatycznych konikach huculskich w kilkunastu stadninach koni i w gospodarstwach agroturystycznych. W okresie zimy czynne są wyciągi narciarskie z oświetlonymi i naśnieżanymi stokami w wielu atrakcyjnie położonych miejscowościach. Dla wytrwałych można zaproponować wędrówki narciarskie po górach lub specjalnie wytyczonych trasach, a śniegu nie brakuje. Miłośnicy turystyki rowerowej od roku mogą korzystać z kilkunastu lokalnych wytyczonych w terenie i oznakowanych tras rowerowych oraz z polskiego odcinka międzynarodowego szlaku rowerowego "Zielony Rower" łączącego Polskę ze Słowacją i Ukrainą. Rowerem można dziś odbywać podróże zagraniczne po terytoriach przygranicznych naszych wschodnich i południowych sąsiadów, gdyż kilka przejść małego ruchu granicznego sprzyja szeroko pojętej turystyce rowerowej.
Bieszczadzka kraina ma jeszcze wiele atrakcji czekających na gości np. w regionalnych galeriach sztuki, w pracowniach artystów, izbach regionalnych czy placówkach kultury. Urozmaicony kalendarz imprez sportowych, turystycznych i kulturalnych pozwala na ciekawe spędzanie urlopu w atrakcyjnym terenie górskim o dziewiczej przyrodzie.
Przyjazne i łagodne góry zapraszają miłośników prawdziwej przygody o każdej porze roku.
Autorem tekstów i większości zdjęć sewisu bieszczadzkiego jest Stanisław Orłowski, przewodnik beskidzki PTTK, gawędziarz i złoty laureat VII Konkursu Krasomówczego Przewodników PTTK w Golubiu-Dobrzyniu, przodownik turystyki górskiej i pieszej, przewodnik Bieszczadzkiego Parku Narodowego, Prezes Stowarzyszenia Przewodników Turystycznych "Karpaty".
Stanisław Orłowski jest właścicielem gospodarstwa agroturystycznego "Szept" w Orelcu (do wynajęcia dwa samodzielne domki, mieszczące 6-7 osób każdy). Swoim Gościom służy chętnie przewodnictwem po Beskidach i Słowacji Wsch., doradztwem i pełną informacją turystyczną. Na życzenie organizuje wieczory z przeźroczami, których bogaty zbiór posiada.
|
