geografia ogólna karpat

Długość łuku karpackiego od przełomu Dunaju pod Bratysławą na granicy austriacko-słowackiej do przełomu Żelaznej Bramy na pograniczu rumuńsko-jugosłowiańskim wynosi około 1300 km, ale karpackie struktury geologiczne przekraczają w obu tych miejscach Dunaj i geologiczne granice Karpat sięgają nieco dalej.

Położenie Karpat na pograniczu Europy Zachodniej o klimacie kształtowanym przez wpływy Oceanu Atlantyckiego i Europy Wschodniej pozostającej pod przemożnym wpływem klimatu kontynentalnego znajduje swoje odbicie w cechach swojego klimatu, który w zimie stoi przeważnie pod wpływem polarno-kontynentalnych mas powietrza, napływających ze wschodu i północnego-wschodu, zaś w innych porach roku przeważnie pod wpływem powietrza pochodzenia oceanicznego, napływającego z północnego-zachodu, zachodu i południowego-zachodu.

Wody karpackie spływają przeważnie do Morza Czarnego. Łuk gór wspiera się niejako od południa o Dunaj, od wschodu zaś otaczają go dopływy Dunaju - Prut i Seret, oraz inna rzeka czarnomorska - Dniestr. Tylko północny skłon Karpat, położony przeważnie w granicach Polski i częściowo Republiki Czeskiej, należy do zlewiska Morza Bałtyckiego przez dorzecza Wisły i Odry.

Karpaty w podziale geobotanicznym stanowią oddzielną podprowincję górską. Cechuje je, w porównaniu do terenów otaczających, wybitna odrębność florystyczna, wyrażająca się m.in. obecnością roślin endemicznych, tj. właściwych tylko Karpatom, oraz swoiste zespoły roślinne.

Karpaty zamieszkuje obecnie około 15 mln ludzi, czyli średnio około 70 osób na km². Rozmieszczenie ludności wykazuje jednak zależność zarówno od warunków naturalnych, jak i społeczno-gospodarczych, toteż jest bardzo nierównomierne.

Pod względem gospodarczym Karpaty są krainą rolniczo-leśną z rozwijającym się przemysłem. Rolnictwo dominuje na Wyżynie Transylwańskiej, w kotlinach śródgórskich i w niższych partiach gór, do wysokości około 1000 m n.p.m.

Sieć kolejowa Karpat powstała w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, kiedy przeważająca część Karpat znajdowała się w granicach Austro-Węgier. Centralnym węzłem komunikacyjnym był wówczas Budapeszt, od którego rozchodziły się promieniście, prze-cinające łuk Karpat, linie kolejowe i drogi o znaczeniu przede wszystkim strategicznym.

Karpaty odgrywają dużą rolę jako obszar turystyczny i wypoczynkowy, w szczególności dla mieszkańców Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy i Rumunii na własnych terytoriach państwowych.

Powstanie łuku karpackiego znalazło swoje odbicie w ukształtowaniu powierzchni terenów sąsiednich. Ruchy górotwórcze nie tylko uformowały cały łańcuch karpacki, ale również spowodowały powstanie wewnętrznych zapadlisk Basenu Panońskiego, zewnętrznych obniżeń pogórskich, a nawet tzw. wału metakarpackiego, do którego należy Masyw Czeski, Wyżyna Małopolska, Wyżyna Podolska, a także Wyżyna Dobrudży.